10. Sınıf Dil ve Anlatım 2. Dönem 1. Yazılı

10. Sınıf Dil ve Anlatım 2. Dönem 1. Yazılı

1) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri
doldurun. (10 p)

a) "Birden dışardan acı bir fren sesi duyduk."
cümlesinde "acı" sözcüğü ile …........ yapılmıştır.

b) "Tekerlekler gerideki sararmış yapraklar ile
bir an bütünleşiyor, sonra ayrılığın acısıyla
çığlıklar atarak ayrılıyordu." cümlesinde …..
aktarım vardır.

2) Toros Dağları'nın etekleri ta Akdeniz'den başlar.
Kıyıları döven ak köpüklerle yavaş yavaş yükselir.
Akdeniz'in üstünde daima top top ak bulutlar sallanır.
Kıyılar dümdüz, cilalanmış gibi düz, killi topraklardır.
Killi toprak et gibidir. Bu kıyılar saatlerce
içe kadar deniz kokar, tuz kokar. Tuz keskindir.
Düz, killi topraklardan sonra Çukurova'nın bükleri
başlar. Örülmüşçesine sık çalılar, kamışlar, böğürtlenler,
yaban asmaları, sazlarla kaplı, koyu
yeşil, ucu bucağı belirsiz alanlardır bunlar. Karanlık
bir ormandan daha yabani daha karanlık.

a) Bu parçadan niteleme sıfatlarına beş örnek
bulun. (5 p)

b) Bu parçada bilgi vermek mi, izlenim kazandırmak
mı amaçlanmıştır? Açıklayın. (5 p)

c) Parçada hangi duyu alanlarına ait ayrıntılar
kullanılmıştır? Yazın. (4 p)

..........................................................................
..........................................................................

d) Parçadan isim ve sıfat tamlamalarına üçer örnek
bulun. (6 p)
..........................................................................
..........................................................................
..........................................................................

3) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru sıfatı
kullanılmıştır? (10 p)

A) Bunu bana ne zaman söyleyecektin?
B) Bu otobüs hangi semte gidiyor?
C) Elindeki çiçekleri kim aldı?
D) Bu sözü söylemekteki amacın neydi?
E) Sınav yarın mı yapılacakmış?

4) Taşlar daha yeni yıkanmış sanki. Işıklar çekingen.
Tam ortada sularını kıpır kıpır bir havuza
döken üzgün bir fıskiye. Pis kokulardan ötelerde
kekik dolu yamaçlara dayanmış kıvrım kıvrım bir
deniz kıyısına ulaşmış gibisin.

a) Bu parçada altı çizili sözcüklerin türünü yazın.
(5 p)

..........................................................................
..........................................................................

b) Parçada altı çizili sözcükleri yapılarına göre
inceleyin. (5 p)

..........................................................................
..........................................................................

5) Aşağıdaki cümleleri D / Y olarak değerlendirin.
(15 p)

a) Öykülemede bir görünüş tarif edilirken, betimlemede
amaç, olayları sırasıyla aktarmaktır.
( )

b) Duyu organlarımızla algılayamadığımız varlıkların
isimlerine soyut isim denir. ( )

c) Çoğul eki almadan birden fazla varlığı karşılayan
isimlere topluluk ismi denir. ( )

d) "Masmavi deniz uzun bir kıyı şeridi boyunca
uzayıp giderdi." cümlesinde pekiştirilmiş sıfat
vardır. ( )

6) Tanıdığınız bir kişinin betimlemesini yapın.
(sıfatlardan da yararlanın.) (20 p)

..........................................................................
..........................................................................

7) "Ellerim takılırken rüzgârların saçına
Asıldı arabamız bir dağın yamacına"
Bu dizelerde isim görevinde kullanılmış olan
sözcükleri yazın. (15 p)

..........................................................................
..........................................................................


CEVAPLAR 

1) a) duyular arası aktarım

    b) insandan doğaya

2) a) ak, top top, düz, killi, koyu yeşil, karanlık.

    c) Görme, koklama.

d) İsim tamlamaları: Akdeniz'in üstü, Toros Dağları' nın
     etekleri, yaban asmaları.

    Sıfat tamlamaları: ak köpükler, ucu bucağı belirsiz
    alemler, karanlık bir orman.

3) Cevap: B

4) a) ışıklar - isim

       sularını - isim

       üzgün - sıfat

      kokulardan - isim

      deniz - isim

b) ışıklar - türemiş

    sularını - basit

    üzgün - türemiş

    kokulardan - türemiş

    deniz - basit

5) a) Y,  b) D,  c) D,  d) D


7) ellerim, rüzgârların, saçına, arabamız, dağın, yamacına

Read More

10. Sınıf Dil ve Anlatım 2. Dönem 1. Yazılı

10. Sınıf Dil ve Anlatım 2. Dönem 1. Yazılı

1) Aşağıda açıklayıcı betimlemenin
dört özelliğini yazarak gösterin. (10 p)

........................................
........................................
........................................
........................................


2) Aşağıdaki resimden yola çıkarak bir betimleme   
yazısı yazın. (20 p)

........................................
........................................
........................................
........................................





3) Ahırkapı odun iskelesinden Temel Reis’in kayığına
bindiği zaman karısı Neriman'ı bile hatırlamayacak
kadar şaşkındı. Adaların ışıklarından kurtulup
karanlık denize yönelince bu yolculuğun
sonunda hiçbir kara parçasına ayak basmayacakmış
duygusuna kapılmıştı.

a) Bu parçadaki sıfatları bularak türlerini yazın.
(6 p)
..........................................................................
..........................................................................

b) Bu parçadan isim ve sıfat tamlamalarına ikişer
örnek bularak yazın. (8 p)
..........................................................................
..........................................................................
c) Parçadaki birleşik sıfatı yazın. (4 p)
..........................................................................
..........................................................................

4) Her sabah gözlerimi gökyüzünden gelen paslı
seslerin gıcırtısıyla açıyorum. Sanki binlerce çelik
gibi makas, gökyüzünün lacivertliğini doğramak
için durmadan açılıp kapanarak havada cehennemi
bir gürültü ile çakıyor. Bulutlarsa bir araya
toplanmış, sınırsız bir neşe içinde sokaktan
çekilen el ayağa karşı galibiyetlerini kutluyorlar.

a) Bu parçanın betimlemenin hangi türüne örnek
olabileceğini nedenleriyle yazın. (10 p)
..........................................................................
..........................................................................

b) Parçadan aşağıda istenenlere örnekler bularak
yazın. (10 p)

İnsandan doğaya aktarma:
..........................................................................
Duyular arası aktarma:
..........................................................................
Ad aktarması:
..........................................................................
Benzetme:
..........................................................................

c) Parçadan basit, türemiş ve birleşik yapılı isme
birer örnek bularak yazın. (6 p)

..........................................................................
..........................................................................

5) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sıfat,
yapılışı yönünden diğerlerinden farklıdır? (10 p)

A) Kırmızı çantalı kız seni sormuştu.
B) Boynu bükük çocuklar vardı sokakta.
C) Yeşil tahtalı sınıfta kimse yoktu.
D) Onu tanırım, iyi kalpli bir insandır.
E) Beyaz renkli çiçek ne güzel açmıştı.

6) Aşağıdaki cümleleri D / Y olarak değerlendirin.
(16 p)

a) Zaman, mekân ve kişiler, öyküleyici anlatımın
ögelerindendir. ( )

b) Olay örgüsü öğretici metinlerde bulunur. ( )

c) Sanatsal metinlerde anlatıcı kurmaca bir kişidir.
( )

d) Varlıkların renk, biçim gibi çeşitli niteliklerini
anlatan sözcüklere isim denir. ( )


CEVAPLAR


1) – Açıklayıcı betimlemede amaç, okuyucuya bilgi
        vermektir.

    – Yazar, betimlediği varlığın kendi üzerinde bıraktığı
       etkileri, izlenimleri, duyguları yansıtmaz.

    – Yazarın amacı, betimlediği varlığı bir fotoğraf makinesi
       tarafsızlığıyla aktarmaktır.

    – Yazar, açıklayıcı betimlemede sanatsal bir söyleyişe
        başvurmaz.

    – Nesnel (objektif) bir anlatım söz konusudur.

    – Betimlemesi yapılan varlığın tek bir özelliği öne
       çıkarılmaz, varlık genel özellikleriyle ele alınır.

    – Amacın bilginin nesnel bir şekilde aktarılması olduğu
       yazılarda, örneğin ders kitaplarında, coğrafi
       metinlerde, tarihi bir olayı anlatan metinlerde bu
       tür betimlemeden yararlanılır.

3) a) karanlık - niteleme

        bu - işaret

       hiçbir - belgisiz

b) İsim tamlamaları: adaların ışıkları, yolculuğun
     sonu

    Sıfat tamlamaları: karanlık deniz, bu yolculuk

    c) hiçbir

4) a) Sanatsal betimlemedir. Yazar, kendi izlenimlerini
        sanatsal bir anlatımla anlatmıştır.

b) İnsandan doğaya aktarma: Bulutlar, bir araya
     toplanmış, sınırsız bir neşe içinde…

Duyular arası aktarım: paslı seslerin gıcırtısı

Ad aktarması: sokaktan çekilen el ayak

Benzetme: Sanki, binlerce çelik gibi makas, gökyüzünün
lacivertliğini doğramak için…

c) basit: gözlerimi

    türemiş: gürültü

    birleşik: gökyüzü

5) Cevap: B

6) a) D, b) Y, c) D, d) Y

Read More

10. Sınıf Dil ve Anlatım 2. Dönem 1. Yazılı

10. SINIF DİL VE ANLATIM 2. DÖNEM 1. YAZILI

1) Küçük, sessiz bir sokaktı burası. Yaz güneşinin
bu yakıcı sıcağı altında etrafta kimseler görünmüyordu.
Bu ıssız pazar günü, yolda birkaç kişiden
başka kimse yoktu. Bütün dükkânların kepenkleri
kapalıydı.
a) Yukarıdaki parçanın anlatım biçimi nedir, nedenlerini
yazın. (7 p)
..........................................................................
..........................................................................
..........................................................................
b) Yukarıdaki parçadan niteleme ve belirtme sıfatlarına
üçer örnek bularak yazın. (9 + 9 = 18 p)
..........................................................................
..........................................................................
..........................................................................
..........................................................................
..........................................................................
..........................................................................
2) Ozan, geleceği önceden sezerek gören, duyuran
kişidir. O hem yasa koyar hem de eski yasalara
karşı çıkar. Yeni yasa getirmek demek eskileri
yürürlükten kaldırmak değil midir?
Yukarıdaki metinde kullanılmış olan adlaşmış
sıfatı bulun. (5 p)
..........................................................................
..........................................................................
..........................................................................
3) Ortalığı yağmur sonrasının serinliği kaplamıştı.
Her şey yağmur sularıyla yıkanmış, temizlenmişti
sanki. Islak bir yolda ağır adımlarla yürüyordum.
Yanımdaki çalıların hışırdaması üzerine
dönüp baktım. Kara bir köpek bana doğru geliyordu.
a) Bu parçada hangi duyulardan yararlanılmıştır,
yazın. (15 p)
1. ........................................................................
..........................................................................
2. ........................................................................
..........................................................................
3 ........................................................................
..........................................................................
b) Parçada altı çizili sözcükler tür bakımından
ne tür sözcüklerdir, yazın. (5 p)
..........................................................................
..........................................................................
c) Altı çizili sözcükleri yapı bakımından inceleyin.
(5 p)
..........................................................................
..........................................................................
4) Aşağıdaki cümleleri Doğru / Yanlış olarak değerlendirin.
(10 p)
a) Betimleyici anlatımda amaç, olayları aktarmaktır.
( )
b) İsimlerin niteliğini anlatan sözcüklere sıfat
denir. ( )
c) Açıklayıcı betimlemede sanat yapma amacı
yoktur. ( )
d) Başarılı bir betimleme iyi gözlem yapabilmeye
bağlıdır. ( )
5) Aşağıdaki cümlelerdeki deyim aktarmalarının
türünü yazın.
a) Tatlı bir sesle beni yatıştırmaya çalıştı.
(…..) (5 p)
b) Hırçın dalgalar büyük bir şiddetle dövüyordu
kıyıları.
(…..) (5 p)
6) "bu" ve "bir" sözcüklerini birer cümlede sıfat
olarak kullanın. (5 + 5 = 10 p)
..........................................................................
..........................................................................
7) Betimlemenin kullanılabileceği üç metin türü
yazın. (15 p)
..........................................................................
..........................................................................



CEVAPLAR 

1) a) Betimleyici anlatım.

    b) küçük, sessiz, yakıcı, ıssız, bir, bu, birkaç, bütün

2) eskileri

3) a) dokunma, işitme, görme

    b) serinlik - isim
         her - sıfat
         sularıyla - isim
         adımlarla - isim
         kara - sıfat

c) serinlik - türemiş

    her - basit

    sularıyla - basit

    adımlarla - türemiş

    kara - basit

4) a) Y, b) D, c) D, d) D

5) a) duyular arası aktarım

    b) insandan doğaya aktarım

7) roman, hikâye, gezi yazısı betimlemenin kullanıldığı
    türlerden bazılarıdır.

Read More